ایلگر ilgar

مراسم تشییع طهمورث خان کشکولی آوازخوان بلند آوازه آوازهای ترکی قشقایی امروز علیرغم بارش باران شدید و هوای سرد زمستانی با حضور باشکوه جمع زیادی از دوستداران و علاقمندان ایشان که از راههای دور و نزدیک در این مراسم شرکت نموده بودند در فضایی حزن انگیز همراه با ابراز احساسات شرکت کنندگان به طرز باشکوهی برگزار شد.شایان ذکر است طهمورث خان کشکولی با صدایی بسیار دلنشین به عنوان یکی از اساتید بازمانده آواز خوانان سنتی قوم بزرگ قشقایی در جنوب و مرکز ایران بود که از وی آثار گرانقدری بر جای مانده است. حضور گسترده مردمی در مراسم تشییع ایشان نشان دهنده ارزش والای هنری ایشان و جایگاه مردمی و هنری این هنرمند بزرگ به عنوان الگوی یک هنرمند مردمی واقعی می باشد.روحش شاد و قرین رحمت الهی باد

تهمورث کشکولی خواننده برجسته موسیقی محلی قشقایی روز گذشته بر اثر ایست قلبی در بیمارستان دنای شیراز درگذشت. یک پژوهشگر موسیقی قشقایی گفت : این هنرمند قشقایی علاوه بر خوانندگی در زمینه نوازندگی سازهای”نی لبی” و “نی لبک” نیز تسلط داشت و در حوزه موسیقی قشقایی و موسیقی بویراحمد نیز از اطلاعات بسیار گرانبهایی برخوردار بود به طوری که جزو منابع زنده فرهنگ موسیقایی این دو قوم محسوب می شد. دامون شش بلوکی در ادامه افزود: از جمله ویژگی های هنری مرحوم کشکولی این بود که او وسعت صدایی منحصر به فردی داشت و تنها کسی بود که همراه با ساز سرنا و در گام های بالای این ساز توانایی اجرای آواز داشت که در نوع خود بسیار عجیب بود.  وی تصریح کرد: استاد کشکولی در ششمین جشنواره موسیقی فجر به عنوان بهترین خواننده کشور در بخش موسیقی نواحی انتخاب شد و چندین بار نیز در جشنواره های مختلف مورد تقدیر قرار گرفته بود او در زمینه موسیقی قشقایی از اساتیدی چون محمود خان اسکندری کشکولی، هلاکو خان جانی پور، حبیب الله گرگین پور، غلامرضا بهمنی، هادی نکیسا، علی حسین حقیقی، گنجه ای و چند استاد دیگر بهره برده بود. این پژوهشگر موسیقی قشقایی در مورد سایر فعالیت های تهمورث کشکولی گفت: این هنرمند فقید از سال ۴۱ به همراه استاد هادی نکیسا(نوازنده سه تار) در رادیو شیراز به طور مستمر برنامه ای را با عنوان”برنامه دهقان” که به اجرای موسیقی محلی اختصاص داشت اجرا می کرد. این برنامه تا سال ها ادامه داشت؛ بعد از انقلاب نیز برنامه های متعدد دیگری را برای رادیو شیراز اجرا می کرد. گفتنی است مرحوم تهمورث کشکولی ۲۲ بهمن ۱۳۱۶ در روستای برشنه از توابع سپیدان واقع در ۶۰ کیلومتری شیراز و در طایفه کشکولی از ایل قشقایی متولد شد از این هنرمندان ضبط های صحنه ای و خصوصی بسیاری به جای مانده اما تنها یک آلبوم به طور رسمی از او با عنوان”دورنا وار” منتشر شده است.ایلگر این ضایعه دردناک را به تمامی قشقایی ها  بخصوص دوستداران هنر قشقایی تسلیت گفته و واز خداوند متعال برای ایشان علو درجات ارزو می کند.

نام کتاب : نصاب ترکی قشقایی به فارسی
نویسنده:میرزا محمد قلی ابن محمد رضا قهفرخی متخلص به فقیردر عهد فتحعلی شاه قاجار
مقدمه و تصحیح:دکتر حسین محمد زاده صدیق و منیژه شیر محمدی
سال نشر ۱۳۸۸تهران انتشارات تکدرخت

کتاب از دو قسمت تشکیل شده است قسمت اول توضیحاتی است که اقای دکتر صدیق در خصوص نصاب و کتب نصاب وتاریخجه نصاب و نصاب نویسی و نصاب خوانی و کتب مهم نصاب و نصاب ترکی به فارسی قهفرخی و روش و محتوای ان و مسائل مختلف ان سخن میگوید و در قسمت دوم متن اصلی کتاب اورده شده است .
یکانه نسخه خطی کتاب حاضردر داخل مجموعه ایی به شماره ۱۱۵۸۶ محفوظ در کتابخانه ایت اله العظمی نجفی مرعشی قرار دارد.
انچه ازمقدمه مولف بر نصاب به دست می ایداین است که وی ان را در روزگارفتحعلی شاه قاجار به نظم در اورده است.مولف اهل روستای قهفرخ(فرخشهر کنونی) از توابع چهار محال و بختیاری و در ان عهد ساکن اصفهان بوده است. وی ان را در ۳۰۰ بیت به تقلید از نصاب ابو نصر فراهی سروده و ان را«نصاب ترکی»نامیده است.
از این مولف یادی در الذریعه (ج ۲۴،ص۱۶۴)رفته است.مولف خودرا میرزا محمد قلی بن محمد رضا می نامدکه فقیر تخلص میکرده است.به نظر میرسد که در اصفهان به شغل مکتبداری مشغول بوده و این رساله را جهت تدریس در مدارس اصفهان وبه درخواست حاج محمد صادق اصفهانی به نظم در اورده است.محمد قلی بن محمدرضااز شاعران ساکن اصفهان و به قوم قشقایی منسوب بوده است.به سه ززبان ترکی ،عربی و فارسی مسلط بوده است و متون هر سه زبان را در مکاتب اصفهان تدریس می کرده است.
نمونه ایی از متن کتاب (ص۸۱)
القطعه العاشره فی بحر الخفیف

ای جوانمرد ! لفظ ترکی دان
تَرک ترُ کی مکن و ترُکی دان
فاعلاتن،مفاعلن ،فع لن
وز خفیف این حساب ترکی خوان
سیچقان ایل سال موش اود ایل
سال گاو،بارس ایل پلنگ بدان
توشقان ایل سال خرگوش است،
لوی ایل است نهنگ سال عیان،
ییلان ایل –یونت هم قوی ایل،
سال مار است- اسب-گوسفندان،
بازیچی ایل هم تخافو ایل،
هست میمون و مرغ در پی ان .
ایت ایل سال سگ بود در بعدش،
باز تنگوز سال خوک بدان.
در پایان برای جناب اقای دکتر صدیق ارزوی سلامتی و بهروزی و عمر طولانی داریم.

طرح جمع آوری مجموعه سازهای قشقایی برای قرار گرفتن در موزه موسیقی به پایان رسید. پروین بهمنی با اعلام این خبر به مهر گفت: در این پروژه که از سه ماه قبل آغاز شده بود گرد آوری مجموعه ای مربوط به فرهنگ موسیقیایی قشقایی شامل سازها، اسناد صوتی ، تصویری ومکتوب در دستور کار قرار گرفت تا در اختیار موزه موسیقی گذاشته شود. این خواننده و محقق در ادامه افزود: تمامی سازهای جمع آوری شده در جریان این پروژه ساخته شده اند اما به دلیل اینکه برخی از سازهای قشقایی مانند چوگور و کمانچه قشقایی از بین رفته بودند ما مجبور بودیم با انجام تحقیقاتی دوباره آنها را بسازیم. حاصل این کار ساخت سازهای ناقاره سفالی، مسی و آهنی، سه تار، کرنا، سرنا، نی، دودوک، چوگور و کمانچه قشقایی بوده است. وی تصریح کرد: در مورد جمع آوری اسناد نیز ما کارمان به دو بخش آرشیوی و تولیدی تقسیم می شد. بخش آرشیوی مربوط به اسناد صوتی، تصویری(عکس و فیلم) و مکتوبات می شد. بخش تولید نیز به بازخوانی بسیاری از مقام های موسیقیایی قشقایی باز می گشت که نمونه ضبط شده ای از آنها در دست نبود. بهمنی همچنین گفت: این طرح با همکاری من و دامون شش بلوکی(محقق و نوازنده) آغاز و همچنان در حال انجام است که جمع آوری سازهای قشقایی ابتدای همین هفته به پایان رسید؛ اما هنوزکار در سایر بخش ها ادامه دارد که آن نیز تا چند هفته آینده به اتمام خواهد رسید.



شعر ترکی زیر را فردی به نام ملا نوروز قلی از تیره آهنگر طایفه دره شورلی(دره شوری) ایل قشقایی که بیش از یکصد سال پیش می زیسته در وصف حکیم جهانگیرخان دره شوری قشقایی نوشته است. این اشعار در زمانی سروده شده اند که حکیم جهانگیرخان در قید حیات بوده است.

حکیم جهانگیرخان قشقایی (وفات۱۲۸۹ه-ش-در ۸۵ سالگی) از علمای بزرگ زمان خود بوده اند. از سرشناس ترین شاگردان ایشام میتوان به آیت الله بروجردی و شهید مدرس اشاره کرد.

گؤردوم جهانگیرخانی

گل ای گؤنگول دردینگی اظهار ایله، گل ——— طبیبین، لقمان دور، بیزیم جهانگیر

گیزلملی دردینگی تکرار ایله گل ——— دردینگه درمان دور، بیزیم جهانگیر

کاخ-ی صداقتین روشن چراغی ——— جمع-ی طریقتین او، تردماغی

راه-ی حقیقتین قطب و رواقی ———- حافظ قرآن دور، بیزیم جهانگیر

تخت-ی شریعتین حکمرانی، او ——— بخت-ی طریقتین جسمی و جانی ،او

باغ-ی بلاغتین نواخوانی، او ————– ناطق-ی برهان دور، بیزیم جهانگیر

اهل-ی علمانین ،صاحب کمالی ———- اهل-ی معرفتین، زیب و جمالی

باغ-ی شریعتین ، نوچه نهالی ———— سرو-ی خرامان دور، بیزیم جهانگیر

قشقائی ائلینین، روحی روانی ———– ترکستان دیلینین، تیغ-ی زبانی

اصفهان شهرینین، عزیز مهمانی ———- صاحب دیوان دور بیزیم جهانگیر

دره شورلی بگ لرینین، خانی دور ———– سرجوقه لر،سرهنگ لرین، جانی دور

عیوضی نین باشی، دودمانی دور ——— دارای دوران دور، بیزیم جهانگیر

آدی خان، اؤزو خان، صاحب-ی شوکت——– منبع-ی ایمان دور، کان-ی مروت

نوروز قلی دئیر: گنج-ی کرامت،———— منبع-ی احسان دور ،بیزیم جهانگیر

MIOZ37

هشتادوهشت درسالن اجتماعات فرهنگستان هنر برگزار شد.برنامه با باقرایت قران مجید و اجرای سرود جمهوری اسلامی ایران اغاز شد. ابتدا مهندس علی اکبری (ریاست سابق سازمان عشایر ایران)توضیحاتی درخصوص و نحوه اجرای برنامه ها ارائه داد.پس از ان دکتر سیروس پرهام جامعه شناس شهیر ایران پشت دومین همایش فرهنگ وهنر عشایر ایران منطقه فارس ،بوشهر وبویراحمد روز چهار شنبه یازدهم اذر تریبون قرار گرفت.او توضئحاتی در خصوص تاریخ و پیشینه قشقاییها و بویراحمدیها ارائه داد. به دنبال ان توضیحات مبسوطی در خصوص برنامه ریزی و فراخوان مقالات و ارزیابی علمی مقالات و گزینش علمی ان توسط هیئت علمی ارایه گردید . به دنبال ان اقای قنبری توضیحاتی ار ایه داد.برنامه بعدی از هشت تن از پیش کسوتان هنر و فرهنگ عشایری قدردانی شدمحمود خان اسکندری( شاعر و موسیقیدان) پروین بهمنی(پژوهشگر و موسیقیدان) بیژن بهادری کشکولی (نقاش)فرود گرگین پور(اهنگ ساز و استاد موسیقی)فاطمه نره ای (استادکار و بافنده نمونه صنایع دستی) از جمله این افراد بودند . قبل از اهدای لوح های تقدیر محمود خان اسکندری شاعر قشقایی دقایقی به شاهنامه خوانی پرداخت. موسیقی قشقایی به سرپرستی اقای برزو طیبی پور برنامه بعدی بود. قبل از اجرای برنامه نادر نامداری توضیحاتی در خصوص گروه ارائه داد.دربخش دوم برنامه ، تعدادی از مقالات ارائه شده به همایش قرائت شد.اهمیت و جایگاه صنایع دستی در قشقایی (دکتر مهدی قرخلو) ،تاثیر برخی اعتقادات مذهبی بر مناسبات اجتماعی عشایر جنوب ایران نمونه موردی تیره ایلخاص(مهندس علی اکبری) ، تجزیه و تحلیل دو اجرا از هادی نکیسا و حبیب خان گرگین پور به دنبال ویِژگی های سبک شناختی و شیوه های اجرایی(اروین صداقت کیش) ،شناسایی و معرفی دست بافته های عشایر فارس با تاکید بر نوع ساختار و کاربرد ان ( اشکان رحمانی )از جمله این مقالات بود.
حا شیه ها: حضور جناب اقای مهندس میر حسین موسوی ریاست محترم فرهنگستان هنردر طول برنامه صبح بر جذابیت مراسم افزوده بود.
خانم فاطمه نره ایی بافنده نمونه قشقایی قطعه گلیمی را به مهندس موسوی تقدیم کرد . این عمل تشویق حاضرین را به دنبال داشت. مهندس موسوی نیز از ایشان تشکرکرد.
محمود خان اسکندری شاعر و موسیقیدان معمر قشقایی نیز در طول شاهنامه خوانی اش از مهندس موسوئ مکررا تقدیر و تشکر کرد
حصور پر رنگ قشقاییها بخصوص داشجویان و بانوان بر جذابیت مراسم افزوده بود.
حضور برخی از بزرگان ایل از جمله مهندس بهلولی قشقایی و حاج الله داد عبدالی قراچه ای جالب توجه بود.
در حاشیه نمایشگاه چادر عشایری و نمایشگاه کتب قشقایی بر پا شده بود.