ایلگر ilgar

حمیدرضا میرزاده

امروز عصر هیاتی از وزارت منابع طبیعی و محیط زیست جمهوری فدراتیو روسیه با مقامات سازمان حفاظت محیط زیست ایران دیدار خواهند کرد. موضوع این دیدار برابر آنچه مقامات ایرانی اعلام کرده اند، امضای تفاهمنامه در امور محیط زیست است. مشابه چنین تفاهمنامه یی نیز پیش از این با دولت قطر امضا شده و مفاد آن بیشتر مربوط به مسائلی از قبیل همکاری های بین المللی در زمینه پژوهش و بهبود وضع محیط زیست کشورهای منطقه می شود. اما امضای یادداشت تفاهم با همسایه شمالی، از جنبه یی دیگر مورد توجه قرار دارد. در واقع آنچه روس ها را بعد از قضایای نیروگاه هسته یی و دریای خزر به تهران کشانده است، تلاش برای به دست آوردن «پلنگ ایرانی» است. وقتی قرار بر این شد تا المپیک زمستانی سال ۲۰۱۴ در کشور روسیه برگزار شود، مقامات مسکو تصمیم گرفتند نماد این بازی ها را پلنگ قرار دهند. اما غافل از اینکه طبق آخرین گزارش ها، دیگر در این کشور پلنگی باقی نمانده و ناچار آنان به تکاپو افتادند تا دست کم دو قلاده پلنگ را تهیه کرده و بتوانند تا زمان برگزاری مسابقات المپیک زمستانی، تعدادی توله پلنگ داشته باشند. ولادیمیر پوتین پیش از این دو قلاده پلنگ را از ترکمنستان گرفت اما هر دو نر بودند. پس از آن به سراغ ایران آمد تا بلکه بتواند پلنگ های نر را از طریق رایزنی با مقامات تهران تحویل بگیرد. از طرف دیگر مقالات علمی منتشرشده در جهان نشان می دهند ببر مازندران و ببر سیبری هر دو از یک زیرگونه هستند. به این ترتیب این امکان وجود دارد که از طریق وارد کردن ببر سیبری (از روسیه) بتوان نسل منقرض شده ببر در مازندران را احیا کرد. این موضوع تبدیل به یکی از دغدغه های اصلی محمدجواد محمدی زاده رئیس سازمان حفاظت محیط زیست در دولت دهم شده است. او تلاش می کند به هر قیمتی که شده، ببر سیبری را به مناطق شمالی ایران وارد کرده و نسل ببر مازندران را دوباره احیا کند. همزمانی این دو مساله باعث شد مقامات ایران و روسیه فرصت را مغتنم شمرده و هر چه سریع تر مبادله حیوانات را انجام دهند. اما آنچه باعث برخی واکنش های منفی متخصصان و فعالان محیط زیست به این مبادله شده، ظرفیت های دو کشور برای نگهداری از دو گونه وارداتی است. مهم ترین علت انقراض این گونه ها در دو کشور، تخریب زیستگاه آنها است. در هر دو کشور توسعه انسانی باعث برهم خوردن شرایط زیستگاه ببر و پلنگ شده و این گونه ها را با مخاطرات فراوان روبه رو کرده است. همچنین شکار بی رویه نیز مزید بر علت شده و نسل جانوران را به نابودی کشانده است. اما تلاش های هر دو کشور برای بازگرداندن این گونه به طبیعت، بدون آنکه اقدامی برای بازگرداندن شرایط زیستگاه ها به وضع مناسب صورت بدهند چندان ثمربخش به نظر نمی رسد. این نکته را دفتر صندوق جهانی حیات وحش (WWF) در روسیه نیز تایید می کند. این صندوق پیشتر همکاری در پروژه بازگرداندن پلنگ به روسیه را پذیرفته بود اما اخیراً اعلام کرد این اقدام غیرعملی است، به همین دلیل از همکاری با ادامه این طرح خودداری کرده است. معلوم نیست ببرهایی که به ایران وارد خواهند شد و پلنگ هایی که به روسیه می روند چه سرنوشتی خواهند داشت، اما هر کدام باشد بازگشت آنها به طبیعت غیرممکن به نظر می رسد. در واقع معترضان به این طرح معتقدند این جانوران نخواهند توانست در طبیعت زنده بمانند و به سرعت از بین خواهند رفت. به این ترتیب طبیعت ایران حداقل دو قلاده پلنگ ارزشمند خود را از دست خواهد داد و طبیعت روسیه نیز دو قلاده ببر سیبری خود را از آمار کسر خواهد کرد. در حالی که هم اکنون هر دو گونه در کشورهای محل زندگی خود، جزء جانوران در معرض تهدید به شمار می روند و هر فرد از آنان ارزشی فراوان دارد.